Reklam bombardımanı ve salt tüketim odaklı reklamcılık üzerine reklam eleştirisi…
Dijital medyanın gelişimiyle birlikte doğal olarak reklamcılık da buralara kaydı. Tıpkı geçmişte olduğu gibi bugün de, gelecekte de, reklam hayatta olmayı sürdürecek. Ancak tüketicilerin artan biçimde reklama maruz kalması, canından bezdirircesine reklam bombardımanına uğraması sınırları zorlayan cinsten bir olay.
Bir reklamcılık mezunu olarak neden bu kadar çok reklam olduğunu merak ediyorum. Bir süredir hem bunu düşünüyor, hem de bundan sıkıldığım için dijital platformlarda ufak ücretler karşılığında reklamsız akış hizmetleri kullanıyorum. Örneğin Youtube’u reklamsız olarak kullandığım zaman, harcadığım zamanımın yarısının sadece reklam olduğunu anlıyorum!
Reklam sadece gıda, içecek, hijyen veya giyim sektöründe yok. Şimdi asıl reklam bombardımanı, Mayıs 2023 seçim dönemi yaklaştıkça siyasal iletişimin bir parçası olarak hayatımıza girecek. Deprem felaketinin etkisiyle coşkusunun azalacağını öngörsek dahi yine de sağda solda karşımıza çıkacaktır. Siyasal reklamcılıktan ufaktan bahsetmem gerekirse özellikle ülkemizde daha çok ABD örneklerinde olduğu üzere seçim kampanyalarında vatanseverliğe hitap etmek son derece moda. Bunun yanı sıra ekonomik beklentileri olduğunu düşünen gençlere hitap etmek de önemli. Yüksek öğrenim için yıllarca kredi ödemek zorunda kalacak ya da burs arayacak olan genç tüketiciler veya yeni mezun / yeni evli / konut arayanlar için düşük ev kredisi oranlarına erişim vb. ihtiyaçlar için siyasal reklamcılığa ihtiyaç duyuluyor.
Türkiye’deki tüketiciler olarak reklam bombardımanına maruz kalma noktasında en şanslı olduğumuz alan kuşkusuz ilaç sektörüdür. Bilhassa ilaçlarla ilgili dünyada dijital medyada müthiş bir pazarlama faaliyeti yürütüldüğünü söylemek mümkündür. En azından ülkemizde ilaçların hekim, diş hekimi ve eczacı haricindeki kişilere tanıtımının yapılması kesin suretle yasaklanmıştır. İlaç reklamlarının yapıldığını bir an düşünelim. İşte benden size teorik bir senaryo: Kronik sinüzit hastalığı olan biri, bir reklam gördükten sonra doktoruna sorar ve onayı sonrası bir reçete alır ve sağlık sigortası (GSS) bunu karşılar. Her bir paket perakende olarak 200 TL’dir, ancak hasta yalnızca 20 TL öder ve geri kalanını sigorta karşılar. Sigorta kurumu veya sağlık sektörü, hastalığın sonuçlarıyla uğraşmaktansa ödemeyi yapıp geçer. İlaç şirketi yine kazançlı çıkacaktır. İlaç şirketlerinin nasıl doğrudan doktorlara reklam verdiği, ilaç şirketleriyle daha düşük fiyatlar için nasıl pazarlık yapıldığı vb. gibi pek çok ayrıntıyı dışarıda bırakıyorum çünkü bu tamamen başka bir tartışma konusu.
Reklamların yaratıcı fikir ve yapım sürecine odaklanıldığında kuşkusuz ürünün veya hizmetin satışını artırmak yani daha çok tüketilmesini sağlamak olduğu bilinen bir gerçek. Ancak farklı ülkelerde farklı tarzda reklamların olması alternatif üretilmesini de sağlıyor. Örneğin Japonya’daki reklamlar zaman zaman hem saçma, hem tuhaf bazen de komik gelebiliyor. Çoğu tüketici için eğlenceli reklamlar daha caziptir. Reklamcılığın merkezi ABD için durum böyle değildir. Çoğu Amerikan reklamı, ürünü satmak için değil, ürünlerinin var olduğunu size hatırlatmak için mevcuttur. Gerçek şu ki, satın alacağınızı biliyorlar, sadece bir hatırlatmaya ihtiyacınız var. En basit örnek Coca Cola’dır. Özetle basit bir şekilde ifade etmem gerekirse: “Bugün sizden Cola almaya devam etmenizi istemek için buradayım. Elbette, bu yıllardır içtiğiniz bir içecek ve hala keyif alıyorsanız, yakın zamanda tekrar almanızı hatırlatmak isterim.” Salt tüketim odaklı reklamcılığa oldum olası karşı çıktım. Zeka parıltısı barındıran, bazen sorgulayan, sorgulatan, hatta çoğu zaman kendi kendiyle dalga geçebilen reklamlar benim için hep ilk sırada oldular.
En eğlenceli reklam bile, özellikle aynı gün içinde onlarca kez hem TV hem de dijital üzerinden izlendikten sonra insanı uyuşturacak kadar sıkıcı hale gelecektir. Çoğu marka da maalesef medya planlamanın önemini halen kavrayabilmiş değil gibi. Ortaya konan harika bir reklamın ne kadar sıklıkla nasıl bir kitleye ne kadar süre ile nerede izlettirileceği gibi pek çok soruyu medya planlama ile cevaplarız. Doğru uygulamadan yoksun bir medya planlama, tüketici üzerinde baskı oluşturabilmektedir. Kimileri ise bunun doğru bir hamle olduğunu söyleyecektir. 2010’ların başında “11880” gibi bilinmeyen numaralar servislerinin animasyon içerikli çok sayıdaki reklamı bu tür reklam bombardımanlarına verilebilecek en basit örnektir.
Son olarak hatırlatmak gerekirse bende bir tüketici olarak halka açık alanlarda, TV’de veya internette çok fazla reklam bombardımanına maruz kalıyorum. Bu tür bir durum çoğu tüketici de ister istemez reklamlara karşı duyarsızlaşmayı doğuracaktır. Sonuç olarak bu durum markaları olumsuz etkileyebilecektir.
Kaynak: reklamgen.com
Yazı: İsmet Cem ERTEM
#reklamcılık #reklambombardımanı #reklameleştirisi
